Home Blog บอกเล่าประวัต...

บอกเล่าประวัติปฏิทินไทย ความสำคัญ และรูปแบบของปฏิทินในปัจจุบัน

ประวัติปฏิทินไทย
ย้อนกลับไปในสมัยสุโขทัย ประเทศไทยเริ่มมีการใช้ปฏิทินจันทรคติกันตั้งแต่นั้นมา โดยได้ยึดการนับปีตามปีมหาศักราชตามที่มีปรากฎในศิลาจารึก และได้เปลี่ยนมาใช้จุลศักราชในสมัยพญาลิไท ต่อมาในปีจุลศักราช 1240 (พ.ศ. 2431) ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนจากปฏิทินจันทรคติมาใช้ปฏิทินสุริยคติแบบสากลตามปฏิทินเกรกอเรียน โดยได้กำหนดให้หนึ่งปีมี 12 เดือน และกำหนดให้เดือนแรกของปีคือเดือนเมษายน และให้เดือนสุดท้ายของปีเป็นเดือนมีนาคม และยังคงใช้รัตนโกสินทรศก (ร.ศ.) เป็นชื่อปีไปจนถึงปี ร.ศ. 131 จากนั้นจึงได้เปลี่ยนมาใช้ปีพุทธศักราชอย่างเป็นทางการ

ต่อมาในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้มีการปรับเปลี่ยนปฏิทินโดยกำหนดให้วันที่ 1 มกราคมเป็นวันขึ้นปีใหม่และเป็นวันเริ่มต้นปีแทนแบบเดิมคือเดือนเมษายน และได้เริ่มใช้วันขึ้นปีใหม่นี้ในปี พ.ศ. 2484 โดยในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2385 ประเทศไทยได้มีการพิมพ์ปฏิทินขึ้นเป็นครั้งแรก และได้มีการพิมพ์ปฏิทินภาษาไทยในสมัยรัชกาลที่ 4 และในสมัยรัชกาลที่ 5 ปฏิทินที่พิมพ์ในไทยคือ “ประนินทิน” ซึ่งปัจจุบันยังหาปฏิทินนี้ไม่พบ

ความสำคัญของปฏิทิน
มนุษย์เราเริ่มรู้จักการนับวันเดือนปีมาตั้งแต่สมัยโบราณกาล โดยความสามารถของมนุษย์เราในสมัยนั้นทำได้เพียงอาศัยการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติและการมีอยู่ของดาวบนท้องฟ้าเป็นตัวกำหนดวันเวลา แต่การพัฒนาและความก้าวล้ำของโลกยุคปัจจุบันทำให้เรามีปฏิทินใช้บอกวันเวลาแทนการดูดาวที่ยุ่งยากและอาจไม่ชัดเจน การมีปฏิทินช่วยกำหนดวันเดือนปีจึงทำให้มนุษย์เราใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถใช้ปฏิทินจดบันทึกเรื่องราวหรือเตือนความจำได้ด้วย

รูปแบบของปฏิทินในปัจจุบัน
ในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้มีการพิมพ์ปฏิทินเล่มเล็กๆ เป็นปฏิทินพกสำหรับแจกเป็นของชำร่วย และแจกให้กับขุนนางที่ลงนามถวายพระพรในวันขึ้นปีใหม่ และได้มีสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบันที่ประชาชนที่ไปลงนามถวายพระพรก็จะได้รับปฏิทินหลวงเช่นเดียวกัน นอกจากนี้ยังมีการพิมพ์ปฏิทินแบบเล่มมาจนถึงปัจจุบัน โดยจะมีรายละเอียดสภาพภูมิอากาศ เวลาน้ำขึ้น – น้ำลง การเดินทางของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ มีช่องสำหรับจดบันทึก ซึ่งจะมีปฏิทินทั้งในรูปแบบสมุดบันทึกหรือไดอารี่

 

นอกจากสมุดบันทึกหรือไดอารี่แล้ว ปัจจุบันนี้ยังได้มีการพิมพ์ปฏิทินในรูปแบบอื่นๆ อีกมากมาย เพื่อให้สามารถอำนวยความสะดวกในการใช้งานได้มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นปฏิทินตั้งโต๊ะ ปฏิทินแขวน ปฏิทินพกพา หรือปฏิทินส่วนบุคคล ซึ่งนอกจากจะใช้ดูวันเดือนปีได้แล้ว ยังสามารถใช้เป็นของประดับตกแต่งหรือเป็นของขวัญในโอกาสพิเศษได้เช่นกัน
——————————————————————
ข้อมูล : th.wikipedia.org, gotoknow.org, im2market.com